Zbąszyń

Sokół najstarszą organizacją w gminie Zbąszyń

 

Pierwsze walne zebranie odbyło się 11 lipca 1990 roku w hotelu "Acapulco".  Na zdjęciu zaproszeni goście Zbigniew Żołnierkiewicz, Marek Goździewicz, Witold Szary, Stanisław Rzepa - przedwojenny prezes, Leon Frąckowiak i Franciszek Zierke. Członkowie: Tadeusz Taberski, Waldemar Kosicki, Józef Mania, Marek Gassem, Małgorzata Irzyńska, Barbara Kryś, Mieczysław Tobys - ówczesny prezes, Marek Kozłowski, Grzegorz Pigłas, Wojciech Winiarz, Piotr Skrzypczak, Ryszard Kańduła, Edmund Przybyła, Jerzy Jańczak, Michał Krzyżaniak, Michał Wujczak, Kazimierz Wujczak , Andrzej Gassem, Bogdan Prętki, Andrzej Minge, Leonard Zapaśnik, Tadeusz Tobys, Zygmunt Łabędzki. Na zdjęciu brakuje Tadeusza Dury, który też uczestniczył w pierwszym powojennym walnym zebraniu Sokoła.

Pierwsze walne zebranie odbyło się 11 lipca 1990 roku w hotelu "Acapulco". Na zdjęciu zaproszeni goście Zbigniew Żołnierkiewicz, Marek Goździewicz, Witold Szary, Stanisław Rzepa - przedwojenny prezes, Leon Frąckowiak i Franciszek Zierke. Członkowie: Tadeusz Taberski, Waldemar Kosicki, Józef Mania, Marek Gassem, Małgorzata Irzyńska, Barbara Kryś, Mieczysław Tobys - ówczesny prezes, Marek Kozłowski, Grzegorz Pigłas, Wojciech Winiarz, Piotr Skrzypczak, Ryszard Kańduła, Edmund Przybyła, Jerzy Jańczak, Michał Krzyżaniak, Michał Wujczak, Kazimierz Wujczak , Andrzej Gassem, Bogdan Prętki, Andrzej Minge, Leonard Zapaśnik, Tadeusz Tobys, Zygmunt Łabędzki. Na zdjęciu brakuje Tadeusza Dury, który też uczestniczył w pierwszym powojennym walnym zebraniu Sokoła. Fot. Repr. Roman Rzepa

 

 

Przełom XIX i XX wieku charakteryzował się wzmożoną pracą narodową wśród Polaków. Dużą zasługę w tej dziedzinie mieli właściciele ziemscy Mielżyńscy, Kwileccy, Niegolewscy, Raczyńscy, Działyńscy i inni. Ruchowi niepodległościowemu patronowało także duchowieństwo. Szereg polskich i katolickich organizacji rozwijało wśród swoich członków poczucie patriotyzmu i dumę narodową opartą na bogatej historii i kulturze własnej ojczyzny. Jedną z tych organizacji było Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, które w myśl hasła: „ W zdrowym ciele zdrowy duch” i „Ćwicz ciało i dłonie w ojczyzny obronie” miało przygotowywać przyszłych światłych obywateli odradzającej się Polski.

Zbąszyń w tym czasie miał specyficzne położenie. Już przed rozbiorami leżał na zachodnich krańcach Rzeczpospolitej. Ówczesna granica przebiegała wzdłuż leniwej Obry, która przepływa między Zbąszynkiem a Szczańcem oraz tuż przed Kręckiem. Pamiętać należy, że Babimost i Międzyrzecz leżały wtedy w granicach Polski. Dlatego na Zbąszyń zwracali szczególną uwagę zarówno Polacy jak i Niemcy, a to ze względu na położenie wzdłuż pasa jezior obrzańskich (dzisiaj zwanych zbąszyńskimi), krzyżowanie się ważnych linii kolejowych oraz graniczne położenie. Niemcy przysyłali tu masowo swoich osadników celem zgermanizowania regionu. W tym też celu powiększono rozmiary zbąszyńskiej stacji kolejowej, wybudowano dużą fabrykę mączki ziemniaczanej i popierano niemiecki handel. Pod koniec I wojny światowej zaczęto organizować patriotyczne manifestacje, m.in. z inicjatywy ks. Michalskiego i Antoniego Kryzana urządzono w listopadzie 1918 roku, obchody kościuszkowskie. Organizowano tajne spotkania miejscowych działaczy niepodległościowych przygotowujących warunki do przejęcia w polskie ręce Zbąszynia. W wyniku tych spotkań na początku grudnia 1918 r. powstała Rada Ludowa. W jej skład wchodzili: Benysek, Dura, Grocholewski, Kobierzycki, Kromski, Kryzan, Niedbał, Rybak, Rypiński, Saferski i Wierzejewski. W końcu grudnia tego samego roku utworzono Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, do którego przystąpiło około 110 członków. W krótkim czasie towarzystwo sokole przekształciło się w pododdział powstańczy, który wziął udział w walkach zbrojnych Powstania Wielkopolskiego. Po odzyskaniu niepodległości ponownie przystąpiono do organizowania Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Zbąszyniu. Miało to miejsce 9 stycznia 1921 r. i data ta figuruje na sztandarze zbąszyńskiego Sokoła. Skład pierwszego zarządu był następujący: prezes — Maksymilian Kobierski sekretarz sądowy, sekretarz — Jan Rzepa kolejarz i naczelnik — Łukasz Szefner kolejarz.

W początkach działalności zwracano uwagę na rozwój fizyczny, propagując uprawianie gimnastyki na przyrządach, lekkoatletyki, gier zespołowych, a nawet boksu. Duża w tym była zasługa długoletniego naczelnika Łukasza Szefnera, który zanim został członkiem zbąszyńskiego gniazda, należał do gniazda w Berlinie-Scharlotenburgu.

Przeglądając stare fotografie rozpoznajemy wielu szacownych obywateli miasta członków „Sokoła”. Na zdjęciu z 1929 r. jest W. Konieczka, L. Sroczyński, L. Kasztelańczyk, Zwoliński, Kiczkowiak, Grajek, Wł. Borowski, W. Siciński, St. Górecki, St. Frąckowiak, który zginął w Katyniu, F. Wojtas, F. Grutzmacher, L. Lehman, P. Piosik, L. Skrzypczak, I. Mądry i Wierzejewski. W skład pocztu sztandarowego wówczas wchodzili: Mądry, Skrzypczak i Kasztelańczyk. 16 listopada 1931 r. gniazdo Zbąszyń obchodziło swoje 10-lecie.

Prezesami Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Zbąszyniu kolejno byli: wspomniany już Maksymilian Kobierzyński, dalej Ossowski, Władysław Borowski, Wrzeciński i Stanisław Rzepa. Do 1939 r. członkami Sokoła w Zbąszyniu byli:

Leon Fleiszerowicz, Maksymilian Janowski, Paweł Piosik, Ignacy Rzepa, Jan Kaźmierczak, Feliks Wojtas, Leon Wojtas, Franciszek Owczarzak, Jan Dankowski, Kostek, Aleksy Stasiński, Antoni Łata, Roman Łata, Leon Kubaś, Franciszek Szaterski, Jan Maj, Szymczak, Feliks Grutzmacher, Leon Lehman, Jan Świtała, Paweł Król, Sylwester Kupczak, Walerian Musiał, Franciszek Biegała, Władysław Wachowski, Helena Dankowska, Małgorzata Wojtas, Maria Korolczak, Franciszka Radna, Helena Śliwińska, Franciszka Benysek, Ludwika Komorowska, Anna Radna, Napieralska i Waleria Komorowska. W dniu 3 maja 1990 r. grupa działaczy i byłych zawodników postanowiła reaktywować Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Zbąszyniu. W skład komitetu założycielskiego weszli: Mieczysław Tobys, Stanisław Rzepa, Franciszek Zierke, Tadeusz Dura, Marek Kozłowski, Witold Szary, Jerzy Jańczak, Leonard Zapaśnik, Tadeusz Tobys, Bogusław Prętki, Andrzej Minga, Jan Ambriosius, Mirosław Amrozik, Andrzej Gassem, Grzegorz Pigłas, Edmund Przybyła, Zygmunt Łabęcki, Grzegorz Grześkowiak, Ryszard Kańduła, Małgorzata Irzyńska i Barbara Kryś. Opracowano statut Towarzystwa i wystąpiono do władz o rejestrację organizacji. Celem towarzystwa jest szerzenie kultury fizycznej wśród społeczeństwa poprzez prowadzenie rozwijanie innych dyscyplin sportowych oraz form aktywnego wypoczynku, opartych na trwałych zasadach moralno-wychowawczych, „dla podnoszenia dzielności fizycznej społeczeństwa, wyrobienia karności, spójności, poczucia obowiązków wobec Ojczyzny i wszelkich cnót obywatelskich stanowiących podstawy miłości Boga i Ojczyzny”. 15 mają 1990 r. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Zbąszyniu uzyskało osobowość prawną i z tą chwilą „odrodzony SOKÓŁ wzbił się do lotu”.

11 lipca 1990 roku hymnem sokolim otwarto I Walne Zgromadzenie Towarzystw, w którym honorowe miejsca zajęli dawni członkowie: Stanisław Rzepa, Franciszek Zierke, Witold Szary, Leon Frąckowiak, Zbigniew Żołnierkiewicz oraz zaproszeni goście Marek Goździewicz przewodniczący Rady Miejskiej Zbąszynia i radny Wojciech Winiarz. Zgodnie z porządkiem obrad dh Franciszek Zierke-kustosz Muzeum Regionalnego Ziemi Zbąszyńskiej omówił historię powstania Towarzystwa Gimnastycznego „SOKÓŁ” w Zbąszyniu na tle wydarzeń od Powstania Wielkopolskiego do wybuchu II Wojny Światowej.

Walne Zgromadzenie wybrał zarząd towarzystwa, w skład którego weszli: dh Mieczysław Tobys – prezes, dh Tadeusz Dura – wiceprezes, dhna Barbara Kryś – sekretarz, dh – Marek Kozłowski – skarbnik i dh Andrzej Gassem – naczelnik. Na wniosek wybranego Zarządu Walne Zgromadzenie nadało zasłużonym działaczom sokolim:

- tytuł honorowego prezesa – dh Stanisławowi Rzepie, przedwojennemu prezesowi „SOKOŁA” w Zbąszyniu, który dzięki swej odwadze przechował bezcenny sztandar z 1921 roku przez czas okupacji i stalinizmu, a później przekazał go do Muzeum Regionalnego Ziemi Zbąszyńskiej w Zbąszyniu.

- tytuł honorowego członka: dh Franciszkowi Zierke, dh Witoldowi Szary, dh Leonowi Frąckowiakowi i dh Zbigniewowi Żołnierkiewiczowi.

Walne Zgromadzenie podjęło uchwałę o wstąpieniu do Związku Towarzystw Gimnastycznych „SOKÓŁ” w Polsce. Na zakończenie odśpiewano „ROTĘ”.

Powstała w maju drużyna piłki nożnej przystąpiła do rozgrywek rundy jesiennej ligi OLD-BOY województw poznańskiego, zielonogórskiego, i gorzowskiego. W okresie zimowym zajęcia odbywały się w sali gimnastycznej OSiR, w której oprócz ćwiczeń ogólnorozwojowych Rozgrywane są zacięte mecze piłki siatkowej drużyn sokolich. 9 stycznia z okazji 70 lecia TG Sokół Zbąszyń, została odprawiona uroczysta Msza Święta w intencji poległych za Ojczyznę, pomordowanych i zmarłych Sokołów. We Mszy Sw. celebrowanej przez ks. dziekana Mieczysława Pola obecny był poczet sztandarowy T.G. „SOKÓŁ” oraz dhny i dhowie z rodzinami.

W dniu 16 lutego 1991 roku odbył się „I Bal „SOKOŁA”, na którym spotkali się wszyscy członkowie z współmałżonkami. Przed balem o godz. 11 odbył się kulig ku uciesze najmłodszych sokoląt, w którym udział wzięło 21 rodzin sokolich. Z okazji 200 rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja T.G. „SOKÓŁ” wspólnie z Szkolnym Klubem Sportowym i Wodnym ochotniczym Pogotowiem Ratunkowym zorganizowało „Festyn Sportowy” dla społeczeństwa Miasta i Gminy Zbąszyń.

Odbyły się wtedy imprezy sportowe oraz gry i zabawy losowe. „Gwoździem” programu było sto pytań do Burmistrza Zbąszynia mgr. inż. Romualda Szczepaniaka. Festyn zakończył się zabawą „majową”, podczas której bawiono się przy dźwiękach zespołu muzycznego ECHO BAND, którego członkiem był dh Jan Prządka.

Na wniosek Zarządu zwołano 6 lipca 1991 roku, Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie T.G. SOKÓŁ w Zbąszyniu, którego celem były wybory uzupełniające do Zarządu oraz zmiany w statucie Towarzystwa. Po wyborach uzupełniających skład Zarządu był następujący: dh Mieczysław Tobys — prezes, dh Tadeusz Dura — v-ce prezes, dh Jan Prządka — sekretarz, dh Tadeusz Tobys — skarbnik, dh Andrzej Gassem – naczelnik, dh Marek Kozłowski – gospodarz, dh Leonard Zapaśnik – członek, dh Mirosław Amrozik — członek. Do komisji rewizyjnej wybrani zostali: dh Edmund Przybyła – przewodniczący, dh Marek Gassem — członek, dh Zygmunt Łabędzki — członek. Skład Sądu Honorowego: dh Witold Szary — przewodniczący, dh Bogdan Prętki — członek, dh Ryszard Kańduła — członek.

Na przełomie lipca i sierpnia 1991 r. członkowie i ich rodziny aktywnie wypoczywali na obozie rekreacyjno-sportowym, w pięknie położonym Ośrodku Wypoczynkowym w Lutolu Mokrym.

W miesiącu wrześniu tego samego roku rozegrany został turniej tenisa ziemnego o Puchar Przechodni Prezesa T.G. „Sokół” w Zbąszyniu. Pierwsze miejsce i Puchar zdobył dh Tadeusz Dura, drugie dh Leonard Zapaśnik, trzecie dh Andrzej Gassem i czwarte dh Mieczysław Tobys.

Po 62 latach 9 października 1991 w Poznaniu odbył się Światowy Zjazd Związków Sokołów Polskich, na którym Towarzystwo reprezentowali dh Mieczysław Tobys, dh Jan Prządka, dh Witold Szary, dh Marek Bock. Na pamiątkę Zjazdu otrzymali okolicznościową grafikę przedstawiającą sokoła w locie, na tle architektury miasta i ratusza w Poznaniu, trzymającego w szponach wieniec z napisem.

 

Sokół w Chrośnicy

Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Chrośnicy powstało w 1923 roku. Jego współzałożycielami byli: Franciszek Szot, Jan Rysman, P. Wróbel, Jan Brychcy i Jan Kołata. Pierwszym prezesem został Franciszek Szott a naczelnikiem Jan Rysman. Członkowie uprawiali gimnastykę, piłkę nożną, siatkówkę, lekkoatletykę, marsze i biegi przełajowe. W 1927 r. odbyło się poświęcenie sztandaru sokolego. W latach 1930—1935 prezesem gniazda był Jan Piątek. W okresie okupacji hitlerowskiej i w latach Polski Ludowej działalność „Sokoła” była zawieszona. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Chrosnicy reaktywowano 9 lipca 1990 r. Wówczas organizacja zrzeszała 46 członków. Organizacją kierował zarząd w składzie: prezes — Jan Mania, wiceprezes — Tadeusz Kuberski, sekretarz — Jan Kasper, skarbnik — Waldemar Zając, naczelnik — Wacław Czuchwicki oraz członkowie — Józef Klemke, Zdzisław Mania i Krystyna Klemke. Towarzystwo organizowało zawody piłki nożnej, tenisa stołowego, w łyżwiarstwie szybkim oraz gimnastykę.

 

Materiał pochodzi z okolicznościowego wydawnictwa pt. „125 LAT SOKOLSTWA POLSKIEGO 1867 – 1992” wydanego przez Związek Towarzystw Gimnastycznych Sokół w Polsce w 1992 roku

 

 

Towarzystwo organizuje dla swoich członków wycieczki krajowe i zagraniczne (Rosja, Ukraina, Niemcy, Słowacja i Czechy) spływy kajakowe, rajdy rowerowe, pielgrzymki, wyjazdy na basen, grzybobrania, zabawy, kuligi i gry w hokeja. Przygotowuje okolicznościowe imprezy np. z okazji dnia kobiet.

Zbąszyńscy druhowie należą do Związku Towarzystw Gimnastycznych Sokół w Polsce. Przy organizacji różnych imprez współpracują z Spółdzielnią Telekomunikacyjną w Zbąszyniu. Od lat układa się też współpraca z druhami z Bukówca Górnego i Poznania. Obecny zarząd TG Sokół Zbąszyń – Andrzej Szutta prezes, Marek Kozłowski wiceprezes, Tadeusz Dura naczelnik ds. sportu, Stanisław Piątek skarbnik i Barbara Strugała sekretarz.

Roman Rzepa

 

 



Związek Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Polsce

Adres: ul. W. Broniewskiego 11/46 01-780 Warszawa

Konto bankowe: PEKAO SA 87 1240 1024 1111 0010 2139 4888